🤝 Türkiye–Bulgaristan çifte vergilendirme anlaşması: nasıl okunur, nasıl uygulanır?

Anlaşma neyi değiştirir, neyi değiştirmez?

NAP'a göre çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları (СИДДО) yeni yükümlülük yaratmaz; iki devletin vergilendirme yetkisini paylaştırır. Bulgaristan açısından kural olarak doğrudan vergileri, yani gelir vergisini, kurumlar vergisini ve patent vergisini kapsarlar; kapsam her anlaşmada farklıdır. Anayasa'nın 5. maddesinin 4. fıkrasına göre usulüne uygun onaylanıp yürürlüğe girmiş anlaşmalar iç hukukun parçasıdır ve çelişen iç hukuk kurallarına üstündür.

NAP listesine göre Türkiye ile anlaşma 7 Temmuz 1994'te imzalanmış, 17 Eylül 1997'de yürürlüğe girmiştir. Bulgaristan'ın NAP'a göre 70 yürürlükte anlaşması 71 devleti kapsar. Metinlerin içinde yer alan oranlar ve yöntemler anlaşmaya göre değiştiği için, bu rehber Türkiye anlaşmasının oranlarını yazmıyor: anlaşmanın kendi metnini NAP'ın listesindeki bağlantıdan ya da Türkiye'deki mali müşavirinizden alın.

Anlaşma Bulgaristan'da kendiliğinden uygulanmaz

NAP bunu açıkça yazar: Bulgaristan'da anlaşmalar doğrudan uygulanmaz; yabancı kişi, Vergi Usul Kanunu'nun (ДОПК) 135-142. maddelerindeki usulle dayanakları NAP'a kanıtlar. Gereken dört şey: diğer devletin anlaşma anlamında mukimi olmak, Bulgaristan kaynaklı gelirin asıl hak sahibi olmak, geliri fiilen bağlı olduğu bir iş yeri ya da sabit yer Bulgaristan'da bulunmaması ve anlaşmanın özel koşullarının sağlanması.

Başvuru, gelirin ödeyicisinin kayıtlı olduğu NAP müdürlüğüne yapılır; ödeyici kayda tabi değilse Sofya müdürlüğüne. Ekler: ilgili yıl için mukimlik belgesi, gelirin asıl sahibi olunduğuna ve gelirin Bulgaristan'daki bir yerle bağlantılı olmadığına dair beyan, imzalayanların yetkisini gösteren belge (çoğu zaman o ülkenin ticaret sicilinden çıktı), gelirin türünü ve tutarını gösteren sözleşme ve faturalar, vekille başvuruluyorsa vekâletname. Kontrol yapılırsa NAP'ın görüş bildirme süresi başvurudan itibaren 60 gündür.

Basit usul ve sonradan düzeltme

Bir ödeyicinin yabancı kişiye yıl içinde ödediği Bulgaristan kaynaklı gelirlerin toplamı (bir ya da birden çok sözleşmeden) 255.645,94 €'ya kadarsa talep verilmez; anlaşma dayanakları yalnız ödeyiciye kanıtlanır. Ödeyici, ödenen gelir ve tanınan vergi kolaylıklarını ertesi yılın 31 Mart'ına kadar NAP'a bildirir. Uzun süreli sözleşmelerde ya da aynı hak sahibine aynı dayanakla ödemelerde talep bir kez verilir.

Vergi önce tam oranla ödenmişse anlaşma sonradan mahsup ya da iade usulüyle talep edilir; NAP bu talebe 30 gün içinde karar verir, ancak aynı sürede inceleme başlatılmışsa süre uzar.

Bulgar mukim kişi Türkiye'ye belge götürecekse

Bulgaristan'da yerli sayılan kişi ya da şirket Türkiye'deki vergi idaresine sunmak üzere NAP'tan yerli kişi belgesi alabilir. Talep, NAP'ın kayıtlı olduğu müdürlüğüne Окд-273 formuyla yapılır; posta, e-posta ya da NAP e-hizmet portalı üzerinden de gönderilebilir. Belge, yetkili müdürlüğe başvuruda 7 gün içinde, başka bir ofise başvuruda 14 gün içinde verilir. Her ülke ve her yıl ayrı talep gerektirir. Türkiye idaresinin kendi formu belgeye eklenecekse, formun Bulgarca yeminli çevirisi başvuruyla verilir.

Bulgaristan'da yerli olup yurt dışı gelir elde eden gerçek kişi anlaşmadaki yöntemi kullanır: genellikle temettü, faiz gibi pasif gelirlerde vergi kredisi (beyannamenin 9 numaralı eki), diğer gelirlerde ise progresyonlu muafiyet (9 ve 10 numaralı ekler). Anlaşmada yalnız kredi yöntemi bulunabilir; hangisinin geçerli olduğu her anlaşmanın metninden okunur. Türkiye tarafındaki vergileme bu rehberin dışındadır.

Sık sorulanlar